Het beerdiertje overleeft bizarre omstandigheden. Onverwoestbaar is het niet.

Een dier op een heel laag pitje

Sommige beerdiertjes kunnen bij uitdroging of bevriezing in cryptobiose gaan. Hun normale activiteit wordt dan sterk teruggeschroefd. Je moet zo’n rusttoestand niet verwarren met actief leven: eten, groeien en voortplanten vragen andere omstandigheden. Dat onderscheid is essentieel bij bijna ieder spectaculair verhaal over deze microscopische dieren. Een dier dat een extreme periode doorstaat, heeft die omgeving daarmee nog niet als permanent leefgebied gekozen.

De beroemde diepvriesproef

Het Japanse National Institute of Polar Research beschreef in 2016 beerdiertjes uit een Antarctisch mosmonster dat in 1983 was verzameld en ruim dertig jaar bij min twintig graden Celsius was opgeslagen. Twee dieren en een ei kwamen na ontdooien weer tot activiteit. Eén dier en het jong uit het ei plantten zich later voort. Het tweede dier herstelde onvoldoende en stierf. Zelfs dit opmerkelijke resultaat was dus geen verhaal waarin ieder exemplaar probleemloos terugkeerde.

Een harde klap blijkt wel een grens

Onderzoekers van de University of Kent testten een andere belasting: inslagen met hoge snelheid. Zij gebruikten ingevroren beerdiertjes van een bepaalde soort en schoten die in experimenten op zanddoelen. In deze kleine proefreeks overleefden dieren de inslag bij 0,825 kilometer per seconde; bij de onderzochte snelheden van 0,901 en 1,00 kilometer per seconde werd geen herstel gevonden. De auteurs vatten de grens samen als ongeveer 0,9 kilometer per seconde. Het onderzoek uit 2021 laat daarmee juist zien dat extreme taaiheid meetbare grenzen heeft.

Een record is geen soortgemiddelde

Een proef met een bepaalde soort, bewaartemperatuur en voorbereiding geldt niet automatisch voor alle beerdiertjes in alle toestanden. Ook de tijdsduur telt. Kort een zware belasting verdragen is iets anders dan wekenlang aan dezelfde belasting blootstaan. Het is daarom verstandig om bij ieder record drie vragen te stellen: om welke dieren ging het, hoe waren ze voorbereid en wat betekende herstel in dat onderzoek?

De nuance maakt het verhaal beter

Er hoeft geen onsterfelijk minimonster van gemaakt te worden. Een klein dier dat na tientallen jaren uit een bevroren monster kan herstellen is op zichzelf al bijzonder. Juist het verschil tussen de succesvolle en mislukte gevallen maakt duidelijk dat onderzoekers geen sprookje beschrijven. Ze onderzoeken biologische bescherming, beschadiging en herstel, met resultaten die indrukwekkend én begrensd zijn.

Nog een andere kant van natuur: Deze kraaien onthielden een mensengezicht. Zelfs toen de drager wisselde.