In deze Enkhuizer stadspoort kun je tegenwoordig voor je plezier naar binnen.

De eerste taak was bewaken

De Drommedaris werd in 1540 gebouwd als stadspoort en verdedigingstoren. Hij stond bij de havens en keek uit over de toenmalige Zuiderzee. De huidige vriendelijke foto aan het water kan dat oorspronkelijke doel gemakkelijk verbergen. Dit gebouw moest niet vooral bezoekers vermaken, maar helpen bepalen wie toegang kreeg en hoe de stad zich kon verdedigen. Een poort is tegelijk verbinding en controlepunt. Juist die dubbele rol maakt zo’n oud gebouw interessant om opnieuw te bekijken.

De toren was ooit lager

Volgens de eigen geschiedenis van De Drom had het gebouw aanvankelijk ongeveer de helft van de huidige hoogte. In 1649 werd het verhoogd. De reden daarvoor is niet volledig duidelijk; de instelling noemt een mogelijk verband met het plaatsen van het carillon. De vorm die nu zo vanzelfsprekend bij de haven lijkt te horen, is dus niet in één bouwfase ontstaan. Ook een herkenbaar stadssymbool kan het resultaat zijn van uitbreiden en aanpassen.

Binnen zaten ook gevangenen

De lokale monumentenbeschrijving noemt het gebruik als gevangenis. Ruimtes binnen een stadspoort konden immers andere taken krijgen zodra de omstandigheden veranderden. Dat geeft het huidige cultuurbezoek een bijzondere historische achtergrond. Waar mensen nu vrijwillig naar binnen gaan voor een voorstelling, konden anderen vroeger juist niet weg. Het is geen bewijs dat alle zalen dezelfde functie hadden, maar wel een reden om het gebouw niet alleen als een schilderachtige toren op een ansichtkaart te behandelen.

Daarna kwamen post en telegraaf

De eigen gebouwgeschiedenis vermeldt ook een post- en telegraafkantoor. Dat is een onverwachte stap tussen vestingwerk en cultuurpodium. Communicatie kreeg een plek in een gebouw dat eerst de fysieke toegang tot de stad bewaakte. Zo veranderde de relatie met de buitenwereld zonder dat de toren verdween. Oude gebouwen overleven vaak niet doordat alles onveranderd blijft, maar doordat mensen er steeds een nieuwe praktische betekenis voor weten te vinden.

Sinds 1959 draait het om cultuur

De Drom beschrijft 1959 als het begin van zijn gebruik als cultureel centrum. Later kwamen er onder meer café- en jeugdherbergfuncties bij. De huidige organisatie programmeert muziek, theater, film en andere activiteiten. Dat hergebruik houdt een monument verbonden met het dagelijkse stadsleven. Het is daarmee geen leeg omhulsel waarin alleen de geschiedenis wordt uitgelegd. Mensen voegen er nieuwe herinneringen aan toe, terwijl de oude muren de verschillende gebruiksfasen blijven verbinden.

De bijnaam houdt zijn raadsel

Over de naam Drommedaris bestaan verschillende verklaringen. De bronnen leggen niet allemaal dezelfde nadruk op het moment en de reden van die naamgeving. Een definitieve oplossing is daarom minder zeker dan de opeenvolgende functies van het gebouw. Dat hoeft het verhaal niet zwakker te maken. Een toren die van bewaken naar opsluiten, communiceren en vermaken ging, heeft al genoeg echte verrassingen. Voor het actuele programma kun je terecht bij de cultuurorganisatie zelf.