In dit Dordtse verhaal draagt een schaap kleren. Tot het begint te blaten.

Een schaap tussen twee mannen

Het Regionaal Archief Dordrecht vertelt hoe twee Dordtenaren een schaap uit de Alblasserwaard meenamen richting de stad. Goederen binnenbrengen kostte belasting. Hun oplossing was om het schaap als man aan te kleden en tussen hen in rechtop te laten lopen. Het is een onweerstaanbaar beeld: twee mensen die heel normaal proberen te doen, terwijl hun reisgenoot eigenlijk vier poten en een vacht heeft.

Toen liep het script uiteen

In de versie van het archief begint een hond te blaffen. Het schaap schrikt en verraadt zichzelf door te blaten. De mannen raken hun schaap kwijt en belanden in de gevangenis. De website Schapenkopjes, een samenwerking van onder meer de gemeente en de GGD, houdt het eenvoudiger: bij de stadspoort begint het dier te blaten en moeten de mannen alsnog belasting betalen. Het uitgangspunt is hetzelfde, de afrekening verschilt.

Juist dat verschil is belangrijk

De tweede bron noemt het uitdrukkelijk een legende. Wij behandelen het daarom ook als een overgeleverd stadsverhaal, niet als een bewezen proces-verbaal van een mislukte smokkelactie. De bronnen geven hier geen controleerbare datum, namen van verdachten of rechterlijke uitspraak. Een precieze dag, een herkenbaar poortgebouw of een letterlijk gesprek met een poortwachter toevoegen zou het verhaal levendiger laten klinken, maar ook zekerder maken dan de onderbouwing toestaat.

Een bijnaam die niet uit de stad verdween

Dat Dordtenaren Schapenkoppen worden genoemd, is in de lokale bronnen wél direct zichtbaar. Zelfs een samenwerkingsplatform rond zwangerschap en jonge kinderen gebruikt Schapenkopjes als naam. Daar wordt een in Dordrecht geboren kind een nieuwe Schapenkop genoemd. Het woord heeft dus ook een vertrouwde, lokale betekenis gekregen. Het gaat in die context niet om een scheldwoord voor onhandige belastingontduikers, maar om het horen bij een stad.

Wat een poort met een verhaal doet

Een stadspoort is een bruikbare plek voor zo’n vertelling: er is een grens, iemand controleert de toegang en een slimmerik probeert die controle te omzeilen. Je hoeft niet aan te nemen dat deze specifieke gebeurtenis echt is gebeurd om te begrijpen waarom de vertelling blijft hangen. Het schaap maakt het beeld grappig; het blaten geeft het een einde dat je zonder lange uitleg kunt navertellen.

De beste versie houdt de knipoog zichtbaar

Wie dit verhaal aan iemand doorstuurt, kan dus prima beginnen over het schaap met zijn kleren aan. Zeg er alleen bij dat het om de legende achter een Dordtse bijnaam gaat. Dan blijft de lol overeind én wordt een overlevering geen nepnieuws. De verrassendste controle zit misschien wel hierin: zelfs de plaatselijke bronnen zijn het over die laatste rekening niet helemaal eens.