Deze mieren dragen bladeren naar huis om er een schimmel op te kweken.

De tuin begint met een blad

Wie een rij bladsnijdermieren ziet, zou denken dat de dieren het groen rechtstreeks opeten. Arizona State University laat in een nagebouwde kolonie een andere route zien. Werksters verzamelen plantenmateriaal en verzorgen er schimmeltuinen mee in het nest. De bladeren vormen dus grondstof voor een teeltproces. Dat maakt het beeld van de wandelende groene parasolletjes nog leuker: de maaltijd moet na thuiskomst eerst verder groeien.

De schimmel doet het omzetwerk

De geteelde schimmel verwerkt materiaal uit planten tot schimmelweefsel. Daaronder zitten verdikte cellen die als belangrijk voedsel voor de mieren dienen. Het is een biologische samenwerking waarin de partijen verschillende taken hebben. De mieren kunnen plantenfragmenten verzamelen en bij de tuin brengen; de schimmel zet de aangevoerde stoffen om. ‘De mieren eten bladeren’ slaat daardoor een cruciaal onderdeel van het verhaal over.

Een proef met herkenbare koolstof

Onderzoek uit 2022 ging nader in op cellulose, een taaie bouwstof uit plantencelwanden. De onderzoekers gebruikten gemerkte koolstof om te volgen waar materiaal uit die cellulose terechtkwam. In de onderzochte schimmelculturen en een laboratoriumkolonie van Atta colombica werd die koolstof opgenomen in eetbaar schimmelmateriaal. Zo werd een specifieke stap in de voedselroute onderzocht, in plaats van alleen van buiten naar een bladertransport te kijken.

Een kolonie heeft meer personeel nodig

De tuin draait niet op één mier die toevallig een blad laat liggen. In een kolonie zijn er werksters die verzamelen, jonge dieren verzorgen, de tuin onderhouden en het nest verdedigen. ASU beschrijft die verdeling in een educatieve kolonie. De vergelijking met een boerderij is daarom bruikbaar, zolang je geen menselijke plannen of gereedschappen aan de mieren toeschrijft. Het gaat om geëvolueerd gedrag en samenwerking.

Niet iedere mier is een schimmelteler

Deze uitleg betreft bladsnijdermieren en hun landbouwsysteem, geen algemene beschrijving van de mieren tussen Nederlandse stoeptegels. Ook een studie aan één onderzochte mier-schimmelcombinatie is geen complete inventarisatie van alle kolonies in de tropen. Het hoofdprincipe staat wel helder overeind: een plant wordt vervoerd, een schimmel groeit en de kolonie eet van het resultaat. Er zit een echte voedselomzetting achter de groene stoet.

Nog een andere kant van natuur: Deze planten zetten een val voor insecten. De beker is een blad.