Een honingbij geeft een routebeschrijving door te dansen.

Het rechte stukje is de boodschap

Bij de bekende kwispeldans loopt een honingbij een recht stukje terwijl ze met haar lichaam schudt. Daarna keert ze via een boog terug om het te herhalen. Van bovenaf kan de route aan een acht doen denken. Het opvallende zit niet alleen in de vorm: de richting van het rechte stuk en de duur ervan betekenen verschillende dingen. Daardoor kan één teruggekeerde verzamelaar andere werksters naar een voedselgebied helpen sturen.

Omhoog betekent iets buiten het nest

Arizona State University legt de koppeling tussen de verticale raat en de buitenwereld uit. De hoek van het kwispelende stuk ten opzichte van omhoog verwijst naar de richting van het voedsel ten opzichte van de zon. Er vindt dus als het ware een vertaling plaats van een beweging op een verticale wand naar een vliegrichting buiten. Dat is ingewikkelder dan simpelweg achter een andere bij aan vliegen.

Langer kwispelen, verder zoeken

De tijd die het kwispelende traject duurt, hangt samen met de afstand tot het voedsel. Dat is geen straatadres met een vast huisnummer of een universele seconde-per-meterregel. Het signaal vertelt nestgenoten ongeveer hoe ver ze moeten gaan. Bij voedsel vlakbij zien de dansen er anders uit. Het algemene verhaal gaat bovendien over honingbijen; je kunt het niet zonder meer op iedere wilde bij toepassen.

Geur helpt bij de laatste meters

Volgens NC State is de dans niet de enige bron van informatie. Geuren van het bezochte voedsel en contact met de verzamelaar helpen andere bijen het juiste doel vinden. De dans brengt hen naar een gebied; aanvullende signalen helpen bij het zoeken daarbinnen. De tegenstelling ‘ze volgen óf de dans óf de geur’ doet dus tekort aan het gedrag. Verschillende aanwijzingen kunnen samen een bruikbare route opleveren.

Een dansvloer die onderzoekers kunnen lezen

Onderzoekers kunnen in observatiekasten dansen vastleggen en vergelijken met bekende voedselplekken. Zo wordt toetsbaar of bewegingen samenhangen met afstand en richting. Het blijft een biologisch communicatiesysteem, geen menselijke taal met onbeperkt veel onderwerpen. Maar voor de praktische vraag waar het eten staat, is een beweging op de raat opvallend informatief. Een bij hoeft geen kaart vast te houden om ruimtelijke informatie door te geven.

Nog een andere kant van natuur: Deze planten zetten een val voor insecten. De beker is een blad.