Een vaas die omhoog groeit
Het Fries Museum bewaart Pyramids of Makkum, een ontwerp van Studio Job dat bij Koninklijke Tichelaar werd gemaakt. De inspiratie kwam van zeventiende- en achttiende-eeuwse bloemenpiramides, opgebouwd uit gestapelde vazen. Daardoor wordt een voorwerp dat normaal bescheiden onder een bos bloemen verdwijnt ineens zelf een hoofdrolspeler. Je moet bijna opnieuw uitzoeken hoe vaas en bloemen zich tot elkaar verhouden.
De titel maakt een grote sprong
Bij een piramide denk je aan steen, woestijn en enorme afmetingen. Hier verwijst hetzelfde woord naar een keramisch gebruiks- en pronkvoorwerp. Dat contrast is bewust geestig. Het ontwerp citeert een historische vorm, maar zet die niet gedachteloos als exacte kopie voort. Een traditionele categorie wordt het vertrekpunt voor een nieuwe vormgeving. Zo kan een vertrouwd ambacht ook heel eigenzinnig en eigentijds overkomen.
Makkum maakte niet alleen versiering
De keramiekgeschiedenis van de plaats begon met praktische producten zoals bakstenen en tegels. Later werden ook andere soorten gebruiks- en sieraardewerk belangrijk. Dat betekent dat achter een speelse vaas veel technische kennis schuilgaat: klei vormen, drogen, bakken, glazuren en kleuren beheersen. De afstand tussen een gewone tegel en een opvallend kunstobject is visueel groot, maar ze kunnen uit verwante materialen en vakkennis voortkomen.
Proefjes zijn ook erfgoed
De Ottema-Kingma Stichting beheert de historische bedrijfscollectie van Tichelaar. Daarin zitten niet alleen afgewerkte pronkstukken, maar ook voorbeelden en gegevens die iets vertellen over het maken. Dat is belangrijk, want een mooi eindproduct verbergt doorgaans hoeveel testen en keuzes eraan voorafgingen. Kleur en oppervlak ontstaan niet vanzelf. De documentatie maakt zichtbaar dat keramiek eveneens onderzoek, herhaling en het opbouwen van ervaring is.
Traditie kan van richting veranderen
Het Fries Museum beschrijft hoe het bedrijf zich herhaaldelijk aanpaste en met ontwerpers en architecten samenwerkte. Een oude naam hoeft dus niet te betekenen dat er eeuwenlang hetzelfde model van dezelfde kastplank kwam. Juist nieuwe toepassingen kunnen het vak levend houden. De bloemenpiramide past bij die ontwikkeling: historische inspiratie wordt gekoppeld aan een hedendaagse ontwerpblik en aan kennis die op de werkvloer beschikbaar is.
Een klein voorwerp met een groot verhaal
De bijzonderheid van Makkum zit daardoor niet alleen in een leeftijdsrecord voor een bedrijf, maar in de verbinding tussen materiaal, ambacht en verandering. Een keramische piramide kan tegelijk verwijzen naar vroegere luxe, moderne humor en plaatselijke maakgeschiedenis. Dat is een aardig gespreksonderwerp bij een bos tulpen. Het lastigste lijkt misschien de vorm; daarachter zit een veel langere geschiedenis van uitproberen hoe klei zich laat gebruiken.
KIJK HET ZELF NA
De bronnen bij dit verhaal
Met hulp van AI samengesteld en aan de genoemde bronnen getoetst. Wie zit achter deze uitgave? Een fout gezien? Laat het ons weten.
