In Boskoop beschermen bomen andere bomen. Daarom staan die smalle stroken groen er.

Een kwekerij is meer dan een veld met potten

Het landschap rond Boskoop is opgebouwd uit smalle percelen, sloten, bebouwingslinten en kwekerijen. Dat patroon heeft een lange voorgeschiedenis. De provincie beschrijft hoe de boomkwekerij vanaf de achttiende eeuw een eigen ontwikkeling gaf aan het veenontginningslandschap. De vorm van de percelen en de watergangen zijn daardoor geen toevallig restant tussen moderne bedrijven. Ze horen bij de manier waarop de teelt zich hier kon ontwikkelen.

Brede sloten waren werkwegen

Planten, bomen, mest en gereedschap werden van oudsher via het water vervoerd. De brede kavelsloten worden dan ook vaarsloten genoemd. Waar een bezoeker misschien vooral een mooi slootje ziet, lag voor een kweker een bruikbare verbinding. De infrastructuur van het gebied bestond niet alleen uit wegen. Een boot kon dicht bij de teeltpercelen komen en goederen meenemen waarvoor vervoer over smalle, natte grond lastiger zou zijn.

Een groene muur tegen de wind

Houtakkers waren smalle stroken met opgaande bomen en struiken, vaak omsloten door water. De beplanting hielp wind breken bij de aangrenzende kwekerijen. Het Boomkwekerijmuseum noemt bij zijn eigen museumkwekerij elzen en essen die deze bescherming bieden. De bomen vormden zo een hulpmiddel voor andere gewassen. Het landschapselement was tegelijk groen decor, perceelgrens en praktisch onderdeel van de bedrijfsvoering.

Ook de rechte stam kreeg hulp

Bij jonge bomen kan blootstelling aan wind invloed hebben op groei en vorm. Een kweker die goed gevormd plantmateriaal wil afleveren, heeft dus belang bij een gunstig teeltklimaat. De provinciale cultuurhistorische beschrijving verbindt houtakkers met windbescherming voor de teelt. Het is geen wondermiddel dat ieder weersextreem uitschakelt, maar een herkenbaar voorbeeld van hoe je het landschap kunt inrichten om een gewas betere omstandigheden te geven.

Schaalvergroting veranderde de patronen

Het museum schrijft dat veel houtakkers verloren zijn gegaan door het samenvoegen van kwekerijen. Grotere percelen en andere bedrijfsvoering kunnen historische scheidingen overbodig maken. Daarmee verdwijnt soms ook een vorm die de streek herkenbaar maakte. Niet ieder rijtje bomen is dezelfde houtakker en niet elk oud element kan zonder meer blijven bestaan. Juist daarom is het nuttig te weten welke functie zulke stroken ooit hadden.

Kijk eens dwars op het landschap

De aardigheid van Boskoop zit niet alleen in een afzonderlijke bijzondere plant. Kijk ook hoe grond, water en beplanting zijn gerangschikt. Een sloot was een transportbaan, een groenstrook een windscherm en een smal perceel een productieplek. Het Boomkwekerijmuseum laat delen van die historische teelt zien. Daarna wordt een gewone wandeling door de streek al gauw een zoektocht naar praktische oplossingen die zich als vanzelfsprekend groen voordoen.