Dit stadhuis zit vol vingerafdrukken. Ze moesten er juist op blijven.

Niet alleen een loket voor burgers

Een stadhuis is een plek waar bestuur en bewoners elkaar ontmoeten. In Deventer kreeg die gedachte een heel letterlijke vorm. Kunstenaar Loes ten Anscher gebruikte de vingerafdrukken van 2.264 inwoners voor Deventer Raamwerk. De mensen voor wie het gebouw bedoeld is, werden daarmee zichtbaar in de architectuur. Dat gebeurde niet met een lijst namen op een bord, maar met een patroon dat direct van mensen afkomstig is.

Van klein lijntje naar groot rooster

Een vingerafdruk is normaal een heel klein detail op een vingertop. In het kunstwerk zijn de lijnen gestileerd en in aluminium gegoten. Ze vormen roosters bij de ramen. Door die schaalverandering krijgt iets heel persoonlijks een ruimtelijke functie. Wat je van dichtbij als een patroon kunt lezen, wordt op grotere afstand onderdeel van de ritmiek van de gevel. Zo werkt hetzelfde ontwerp op meerdere niveaus.

Het heeft ook een praktische taak

De projectbeschrijving voor de Abe Bonnema Prijs noemt de roosters zonwerend. De vingerafdrukken zijn dus niet simpelweg achteraf op een muur geplakt om het gebouw op te vrolijken. Het patroon hoort bij onderdelen die licht en zicht beïnvloeden. Dat maakt de samenwerking tussen kunstenaar en architect interessant. Een idee over gemeenschap wordt niet alleen een afbeelding, maar sluit aan op hoe het gebouw dagelijks wordt gebruikt.

Oude en nieuwe stad komen bij elkaar

Het Stadhuiskwartier combineert het historische stadhuis met een nieuw stadskantoor. De nieuwbouw is georganiseerd rond hoven en verbindt verschillende delen van het complex. Het Raamwerk past in die gelaagde omgeving. Naast oudere gevels, die bestuurlijke macht op hun eigen manier zichtbaar maakten, komt een moderne vorm waarin bewoners zelf het uitgangspunt zijn. Het nieuwe detail voegt zo een ander soort stadssymbool toe.

De afdrukken zitten niet op één plek

Buitenkunst in Deventer beschrijft het werk aan de voorgevel bij het Grote Kerkhof, in de Burgemeestershof en in het atrium. Daardoor kun je het niet helemaal met één snelle gevelblik samenvatten. Het motief beweegt mee door het gebouw. De verschillende locaties laten zien hoe een kunstwerk onderdeel kan zijn van meerdere ruimtes, zonder overal precies dezelfde ervaring te geven.

Een gevel die terugwijst naar mensen

Bij een volgende blik kun je proberen het patroon eerst als geheel te zien en daarna als verzameling afzonderlijke lijnen. Dat is precies het leuke contrast. Het stadhuis oogt als een groot openbaar gebouw, maar een deel van zijn gezicht komt van heel kleine individuele kenmerken. In Deventer werden vingerafdrukken daarmee geen vuil op een raam. Ze werden een manier om de stad zelf in de gevel te laten verschijnen.