De Eiffeltoren wordt een beetje groter als het warm is.

Een monument van bewegend materiaal

De officiële website van de Eiffeltoren legt uit dat de constructie op temperatuurverschillen reageert. Bij opwarming zet het ijzer uit; bij afkoeling krimpt het weer. Daardoor kan ook de hoogte een beetje veranderen. Voor bezoekers is die kleine verandering volgens de beheerder niet waarneembaar. Je hoeft dus niet te verwachten dat de top tijdens een warme middag zichtbaar omhoogschuift.

Warmte maakt ijzer niet zomaar vloeibaar

Dit heet thermische uitzetting. Daarvoor hoeft een materiaal niet te smelten. Het natuurkundeboek van OpenStax beschrijft dat een hogere temperatuur de gemiddelde afstand tussen de deeltjes in een vaste stof kan vergroten. De verandering per stukje materiaal is klein. Bij een lang object kunnen al die kleine verschillen samen een meetbaar lengteverschil opleveren. Het materiaal blijft daarbij gewoon een vaste stof.

Het hangt van meer af dan de buitentemperatuur

Hoeveel een vrij uitzettend voorwerp langer wordt, hangt volgens de eenvoudige natuurkundige benadering af van het materiaal, de oorspronkelijke lengte en de temperatuurverandering. Daarom geven we hier geen vast aantal centimeters dat de toren iedere zomer zou groeien. Daarvoor moet je eerst weten welke omstandigheden je vergelijkt. Een los getal zonder die vergelijking klinkt nauwkeurig, maar vertelt weinig.

De zon trekt ook een beetje scheef

De Eiffeltoren krijgt bovendien niet overal tegelijk evenveel zonlicht. De beheerder beschrijft dat de beschenen zijde anders opwarmt dan de andere zijden. Door dat verschil kan de top iets van de zon af bewegen. Een kleine zijwaartse verplaatsing is iets anders dan een toename van de hoogte. Dat onderscheid is handig bij dit soort weetjes: het beroemde bouwwerk verandert subtiel van vorm, zonder dat iedere beweging hetzelfde meet.

Nog een andere kant van dagelijks leven: Metaal kan kouder aanvoelen dan hout, terwijl de temperatuur gelijk is.