Spoorrails willen langer worden in de zon. Ook als er geen kieren zijn.

Los metaal kan langer worden

Een vrij liggende stalen rail wordt bij opwarming langer en bij afkoeling korter. Bij oudere spoorconstructies met korte railstukken kunnen kleine voegen ruimte geven aan die verandering. Network Rail beschrijft zulke openingen voor aan elkaar geboute rails. Dat bekende verhaal klopt dus voor een bepaalde constructie. Maar wie het zonder meer gebruikt om iedere spoorlijn te verklaren, mist het verschil met de lange aaneengelaste rails die tegenwoordig veel worden toegepast.

Lasloos betekent een ander krachtenverhaal

Bij continu gelast spoor worden lange rails op hun plaats gehouden door de spoorconstructie. De gewenste lengteverandering wordt daardoor beperkt. Temperatuurverandering uit zich dan voor een belangrijk deel in trek- of drukkrachten in het materiaal. 'Het staal wil langer worden' is hier een handige omschrijving van de vrije uitzetting die de bevestiging juist tegenwerkt. Het betekent niet dat de hele rail bij elke warme middag ongehinderd naar voren schuift.

Er bestaat een neutrale temperatuur

Het Met Office legt uit hoe spoorbeheerders met een spanningsvrije temperatuur werken. Op die temperatuur is de betreffende rail door thermische effecten niet op trek of druk belast. Daarboven en daaronder veranderen de krachten. Door de rail bij aanleg of onderhoud op de juiste wijze op spanning te brengen, past men het spoor aan het verwachte temperatuurbereik aan. De gekozen waarden verschillen per netwerk en klimaat; één buitenlands getal is daarom geen universele spoorregel.

Hoge druk kan het spoor laten uitbuigen

Als de drukkrachten groot worden en de constructie onvoldoende weerstand biedt, kan het spoor zijwaarts uitbuigen. Dat wordt vaak spoorspatting genoemd. Onderhoud aan bevestigingen, dwarsliggers en de dragende omgeving helpt de stabiliteit behouden. Network Rail noemt daarnaast temperatuurmetingen en plaatselijke snelheidsbeperkingen. Langzamer rijdende treinen oefenen kleinere extra krachten uit op het spoor. Het gaat dus om de combinatie van thermische belasting en het verkeer dat daar nog bovenop komt.

De railtemperatuur is niet het weerbericht

De temperatuur van een rail is niet altijd gelijk aan de gemeten luchttemperatuur. Zoninstraling en de omstandigheden rond het spoor maken verschil. Daarom werken beheerders met waarnemingen en modellen van het spoor zelf. Een trein die tijdens hitte langzamer rijdt, reageert op een technisch krachtenprobleem, niet op staal dat ineens vloeibaar wordt. En een spoor zonder hoorbare voegen heeft dat probleem niet weggetoverd: het is op een andere manier ontworpen om ermee om te gaan.

Nog een andere kant van dagelijks leven: De Eiffeltoren wordt een beetje groter als het warm is.