In dit museum kan een versleten onderbroek belangrijker zijn dan een kroon.

Geen vorst nodig voor een portret

Een versleten schoen vertelt iets zonder een gezicht te hebben. Er is op gelopen, aan gerepareerd en uiteindelijk afstand van gedaan. Jopie Huisman gebruikte zulke gewone voorwerpen als onderwerp voor nauwkeurige schilderijen. De eigen museumtekst noemt ook een lappenpop en een oude onderbroek. Het komische eerste beeld krijgt daarmee snel een andere lading: wat waardeloos lijkt, kan sporen van een leven vasthouden.

De schilder kende het afgedankte materiaal

Huisman werkte als voddenboer. De relatie met oude kleding en gebruikte spullen was dus geen toevallig thema dat alleen in het atelier bestond. Beeld & Geluid bewaart een televisieportret uit 1995 waarin zijn werk als handelaar en zijn kunst samen worden beschreven. Hij keek naar materialen waar anderen vanaf wilden. Juist dat veranderde hun status wanneer ze het onderwerp van een schilderij werden.

Realistisch geschilderd, maar meer dan een kopie

Het nauwkeurig weergeven van een voorwerp is een technische prestatie. Toch houdt het verhaal daar niet op. Het museum presenteert zijn werk rond natuur, mededogen en duurzaamheid. Een oude schoen kan daardoor vragen oproepen over gebruik, armoede, gehechtheid en herinnering. Dat maakt het beeld anders dan een productfoto. De slijtage is niet iets wat voor de verkoop weggepoetst moet worden, maar juist wat aandacht krijgt.

De eigenaar hoeft niet in beeld

Aan kleding en spullen is vaak te zien dat er iemand bij hoorde, ook wanneer je die persoon niet kent. Een voorwerp kan een houding suggereren of een situatie oproepen. Die manier van kijken is direct toegankelijk: je hoeft niet eerst een hele kunstgeschiedenis te leren om versleten materiaal te herkennen. Iedereen kent dingen die praktisch op zijn maar emotioneel nog iets betekenen, van een jas tot een kinderknuffel.

Workum geeft het verhaal een thuis

Het museum is gewijd aan Huismans tekeningen, schilderijen en gedachten. Een audiotour gebruikt ook zijn eigen stem, aldus de vaste presentatie. Daardoor kun je zijn manier van kijken verbinden met het werk dat aan de muur hangt. De stad is hier niet alleen een geboorte- of woonplaats op een bijschrift. Workum werd de plek waar een heel eigen waardering van gewone dingen bewaard en doorgegeven wordt.

Na afloop kijkt de wasmand anders

De grappige aanleiding van een oude onderbroek eindigt dus bij een serieuze, herkenbare vraag: wanneer vinden we iets nog de moeite waard? Huisman draaide de gebruikelijke volgorde om. Slijtage maakte een voorwerp niet minder interessant, maar gaf het juist karakter. Je hoeft daarna niet ieder kledingstuk in te lijsten. Alleen al iets langer kijken naar de sporen van gebruik is een aardig gevolg van zijn werk.