Voor deze Friese kerk zit een reuzenvleermuis. Met een trap op zijn rug.

Een beest dat je niet over het hoofd ziet

De Vleermuis van Johan Creten staat op het Broereplein. De projectorganisatie noemt een hoogte van 3,3 meter en een breedte van 2,4 meter. Dat is een andere ontmoeting dan met een echte vleermuis die in de schemering voorbijschiet. Het kleine nachtelijke dier krijgt de schaal van een monument. Daardoor worden lichaam, oren en houding onderdelen van een stedelijk kunstwerk waar je omheen kunt lopen.

De kerk is geen toevallige achtergrond

Het werk verwijst naar de gevel van de afgebrande Broerekerk. Die combinatie geeft het dier een andere betekenis dan dezelfde sculptuur in een willekeurig grasveld. Kerkarchitectuur bevat vaak figuren die aantrekken en afschrikken, bijvoorbeeld waterspuwers. De vleermuis past bij dat spel tussen bescherming en onbehagen. Het kunstwerk gebruikt de geschiedenis en sfeer van de plek als onderdeel van wat het laat zien.

Een vleermuis kan geluk betekenen

De toelichting bij 11fountains wijst op verschillende culturele betekenissen. In Aziatische tradities kan een vleermuis staan voor geluk, voorspoed en een lange ouderdom. In de westerse verbeelding kan hetzelfde dier verbonden zijn met duisternis, maar ook met een reddende held zoals Batman. Daardoor heeft de sculptuur geen enkel eenvoudig etiket. Wat voor de ene kijker dreigend voelt, kan voor een ander juist positief zijn.

Er zit een trap op zijn rug

Een bijzonder detail is de trapvorm aan de achterkant. Volgens de kunstenaarstoelichting nodigt die uit tot een symbolische overwinning op de vleermuis en tot het overstijgen van jezelf. Het dier is dus niet alleen een beeld om frontaal te fotograferen. Ook de achterkant draagt betekenis. Dat past bij een kunstwerk waarvan vorm en benadering van meerdere kanten iets anders kunnen oproepen.

Een fontein met een eigen karakter

De Vleermuis hoort bij de elf kunstwerken van 11fountains in de elf Friese steden. Het project gaf kunstenaars ruimte om op plaatselijke verhalen te reageren. In Bolsward leverde dat geen keurige herhaling van een klassieke fontein op, maar een groot bronzen dier bij een historische kerk. Het contrast tussen oud gebouw en hedendaagse sculptuur laat zien hoe nieuwe kunst een bekende plek opnieuw bespreekbaar kan maken.

Loop er ook even achterlangs

De eerste reactie mag best zijn dat er een bijzonder groot beest voor de kerk zit. Daarna loont een tweede blik op de rug en op de verhouding met de gevel. De combinatie maakt de locatie interessant: een dier met dubbelzinnige reputatie, een gebouw met littekens en een trap die een idee verbeeldt. Dat is een verrassend rijk verhaal voor iets wat op een snelle foto vooral een reuzenvleermuis lijkt.