Je wekt een jaar stroom op. Toch kan je offgrid-huis in december zonder zitten.

Eerst zeggen wat je met offgrid bedoelt

Meer eigen zonnestroom gebruiken, noodstroom bij een storing en wonen zonder elektriciteitsnet zijn verschillende doelen. Een gewone netgekoppelde thuisbatterij levert niet vanzelf alle drie. Milieu Centraal waarschuwt dat huishoudelijke opslag geen complete oplossing is voor het verschil tussen zomeropwek en wintervraag. Voor een echte zelfstandige installatie moet de hele combinatie daarvoor ontworpen zijn. Dit artikel is een manier om de energievraag scherp te krijgen, geen bouwplan.

Een jaar heeft geen stopcontact

Een zelfgekozen voorbeeld: een installatie levert 3.000 kWh per jaar en het huishouden gebruikt ook 3.000 kWh. Die twee getallen zijn gelijk, maar vertellen niet wanneer de stroom beschikbaar is. De jaarsom kan bestaan uit grote overschotten op zonnige dagen en tekorten op andere dagen. Middelen maakt die tekorten onzichtbaar. Bekijk daarom maandopbrengsten en vervolgens de opeenvolging van afzonderlijke dagen, vooral tijdens de periode waarvoor je afhankelijkheid van het net wilt vermijden.

Een batterij in dagen uitdrukken

Veronderstel voor een tweede rekenvoorbeeld dat een batterij werkelijk 8 kWh bruikbaar kan leveren. Bij een constant huishoudelijk verbruik van 4 kWh per dag is dat rekenkundig twee dagen zonder nieuwe opwek. Bij 8 kWh per dag is het één dag. Dit zijn bewust eenvoudige, ideale delingen. Omvormerverlies, stand-byverbruik, temperatuur, toegestane ontlading en een gewenste reserve kunnen de praktische duur verder beperken. Gebruik daarom niet zomaar de nominale capaciteit uit de productnaam als beschikbare energie aan het stopcontact.

De waterkoker vraagt vermogen, de koelkast vraagt tijd

Opslagcapaciteit in kWh is iets anders dan het gelijktijdige vermogen in kW. Een gekozen apparaat van 2 kW dat een kwartier werkt, gebruikt 0,5 kWh. Een gekozen continuverbruik van 50 watt gebruikt in 24 uur 1,2 kWh. Het eerste kan de omvormer overvragen, het tweede kan ongemerkt een groot deel van je dagbudget gebruiken. Deze voorbeelden zijn geen typische waarden voor alle apparaten. Meet je eigen verbruik en controleer het toegestane uitgangsvermogen van de complete installatie.

Laat een model ook de slechte dagen tellen

Het Joint Research Centre van de Europese Commissie biedt PVGIS. De netgekoppelde berekening laat onder meer gemiddelde maandopbrengsten zien. De aparte offgridberekening betrekt een verbruiksprofiel en batterij in de energiestromen. Ze rapporteert onder meer hoe vaak de batterij leeg of vol raakt en hoeveel energie ontbreekt. Dat helpt een andere vraag te stellen dan alleen: hoeveel kWh per jaar? Het blijft een model op basis van weergegevens en aannames, geen leveringsgarantie voor jouw huis.

Ook noodstroom moet expliciet op de specificatie staan

Een volle batterij betekent niet automatisch dat een netgekoppelde woning tijdens een stroomstoring blijft werken. Dat hangt af van de omvormer, omschakeling en verdere inrichting. De Nederlandse handleiding voor een oudere Enphase IQ Battery-configuratie beschrijft bijvoorbeeld uitschakelen bij netuitval. Dat is een voorbeeld van die afhankelijkheid, geen uitspraak over alle modellen van dat merk. Laat de installateur schriftelijk vastleggen welke verbruikers bij uitval blijven werken, hoe lang en binnen welke vermogensgrenzen.

Een bruikbare lijst voor het eerste gesprek

Neem naar een adviseur je gemeten dag- en nachtverbruik, de seizoensverdeling van je opwek en een lijst van essentiële apparaten mee. Vraag hoeveel bruikbare opslag resteert bij het gekozen reservebeleid, welke wintertekorten het ontwerp laat zien en wat er gebeurt als die langer duren. Een tiny house kan weinig gebruiken, maar het woord tiny is geen meeteenheid. De wintertoets wordt pas concreet zodra je de eigen aannames invult en de zwakke dagen zichtbaar laat.