Deze enorme markt in Sint-Niklaas begon met een cadeau. Mét een voorwaarde.

Een plein met een middeleeuws contract

Gravin Margareta van Constantinopel schonk in 1248 grond ten westen van de kerk. De bedoeling was dat het terrein voor het algemeen welzijn beschikbaar bleef. Het mocht niet zomaar in losse bouwpercelen worden verdeeld. Daardoor kreeg het dorp een grote open ruimte die later een belangrijk onderdeel van de stad werd.

Een cadeau dat groter bleek dan het dorp

Een hectare is 10.000 vierkante meter. De opgegeven 3,19 hectare komt dus neer op ongeveer 31.900 vierkante meter. Dat getal maakt duidelijk waarom de markt zo anders aanvoelt dan een bescheiden dorpsplein. Je ziet veel gevels, maar ook veel lucht ertussen. De oude schenking is de historische verklaring voor die uitzonderlijke schaal.

Niet iedere eeuw hield zich keurig aan het plan

De toeristische erfgoedbrochure vermeldt ook inbreuken op de schenkingsvoorwaarden. In 1624 werd een deel als bouwgrond verkocht. In de negentiende eeuw veranderde de omgeving opnieuw door onder meer de bouw van een stadhuis en kerk. Het plein dat je nu ziet is dus geen ongewijzigde plattegrond uit 1248. Het uitgangspunt van een ruime gemeenschappelijke plek bleef wel herkenbaar.

Vijf eeuwen donderdagmarkt

In 1513 kreeg Sint-Niklaas officieel toestemming voor een wekelijkse markt op donderdag. De marktfunctie heeft daardoor zelf al een lange geschiedenis. Voor de stad is het plein tegelijk een dagelijkse ontmoetingsplek en een locatie voor grote evenementen. Tijdens de Vredefeesten zorgen opstijgende luchtballonnen voor een heel ander gebruik van diezelfde ruimte.

De foto laat niet de nieuwste inrichting zien

Het archiefbeeld bij dit verhaal is gemaakt tijdens de Vredefeesten van 2022. Sindsdien is het plein veranderd. De stad begon in 2024 aan een nieuwe inrichting en meldt dat het sinds de zomer van 2025 weer volledig bereikbaar is. Groen, verkeer en verblijf kregen daarbij een andere plaats. Gebruik een oude feestfoto dus niet als actuele routekaart.

De verrassing zit onder het gewone uitzicht

Je hoeft geen middeleeuwse stenen te herkennen om dit verhaal terug te zien. Kijk naar de hoeveelheid open ruimte. Wat vandaag handig is voor kramen, een wandeling of een evenement, hangt samen met een afspraak van bijna acht eeuwen geleden. Een cadeau kan kennelijk heel lang doorwerken.