Deze molen in Zarren heeft zeven zolders. Zijn bijgebouw gaf het dorp ooit stroom.

Eerst even omhoog kijken

Het gemeentelijke beheersplan geeft een hoogte van 25,3 meter tot aan de kap. De benedenverdieping en zeven zolders maken samen een behoorlijk verticaal bedrijf. Het is daarmee een van de hoogste stenen windmolens van België. De verschillende verdiepingen waren geen verzameling lege kamers: machines, opslag en het verplaatsen van graan moesten er samen een werkend geheel vormen.

Twee soorten productie onder één dak

De molen werd in 1870 gebouwd voor het verwerken van oliehoudende zaden en graan. Later bleef vooral het malen van graan over. Aan een molen kon bovendien een stoominstallatie worden toegevoegd. Daarmee was een bedrijf minder afhankelijk van de wind. Een molenlandschap bestond dus niet uitsluitend uit draaiende wieken; ook andere energiebronnen kregen er een plek.

Het bijgebouw werd een elektriciteitscentrale

Volgens de erfgoedinventaris werd de stoominstallatie tijdens de Eerste Wereldoorlog als elektriciteitscentrale gebruikt. Een bijgebouw bood plaats aan een accumulator en het dorp kreeg stroom. Dat is het verrassende detail: de techniek naast de molen werd belangrijk voor meer dan alleen het malen. De bestaande aandrijving kreeg in oorlogstijd een heel andere bestemming.

Een overlever in een beschadigde streek

Het molencomplex ontsnapte aan de grote verwoestingen van die oorlog. De windmolen bleef vervolgens nog tot 1949 in bedrijf. Daarmee bleef niet alleen een silhouet bewaard, maar ook een gebouw waarvan de werkfunctie nog jaren doorliep. Pas later kwam het accent veel sterker op behoud en bezoek te liggen. De molen kreeg in 1944 al bescherming als monument.

De hoogte is niet het hele verhaal

Op een foto trekt vooral die forse stenen romp de aandacht. Maar juist de combinatie met bijgebouwen en technische installaties maakt de plek interessant. Een schoorsteen bij een windmolen is bijvoorbeeld geen vergissing in het landschap. Ze kan verwijzen naar de tijd waarin stoom en wind naast elkaar werden gebruikt. Het loont dus om ook naast de wieken te kijken.

Bezoeken vraagt een blik op de kalender

De gemeente Kortemark publiceert informatie over haar vier molens en bezoekmogelijkheden. Controleer daar wanneer de Couchezmolen toegankelijk is. De archieffoto bij dit verhaal is geen melding dat de deuren vandaag openstaan. Wie de molen ziet, kan nu in ieder geval meer herkennen dan een mooi oud gebouw: dit was een bedrijf met meerdere vormen van energie.