Op de rode planeet kan de zonsondergang juist blauw zijn.

De atmosfeer werkt mee aan het uitzicht

Wat je aan de hemel ziet, hangt niet alleen af van het licht dat een ster uitzendt. Onderweg kan dat licht door gas en kleine deeltjes worden verstrooid of verzwakt. De richting waarin je kijkt, doet vervolgens mee aan welke kleuren je oog of een camera bereiken. Een blauwe avondgloed is dus informatie over de route van het licht, niet alleen over de bron die ergens aan de horizon staat.

Stof houdt blauw dicht bij de zon

NASA beschrijft hoe de fijne stofdeeltjes in de atmosfeer van Mars blauw licht anders behandelen dan licht met langere golflengten. In de buurt van de zon blijft de blauwe component daardoor opvallender aanwezig, terwijl rood en geel over een groter gebied worden verstrooid. Zo kan rond de zon een blauwe gloed ontstaan. De populaire naam rode planeet schrijft dus niet voor dat elk stukje Marshemel altijd rood moet zijn.

Een langere weg door de atmosfeer

Het effect valt vooral op rond zonsopkomst en zonsondergang. Het licht legt dan een langere route door de atmosfeer af dan wanneer de zon hoger staat. NASA's beschrijving van een opname door Mars Pathfinder uit 1997 koppelt de blauwe kleur nadrukkelijk aan het stof. Het is in dat beeld geen wolk van waterijs die een blauw randje schildert. Kleine deeltjes langs de lichtweg leveren al een verklaring.

Curiosity heeft de avond ook vastgelegd

Een bekende kleurenreeks van Curiosity toont een zonsondergang in Gale-krater op 15 april 2015. Bij die opname legt NASA uit dat de kleuren zijn gekalibreerd en dat camera-eigenschappen een rol spelen. Dat is een nuttig detail bij ruimtefoto's. Het beeld komt uit een meetinstrument en vraagt om uitleg over de verwerking. Een mooie foto kan echte informatie bevatten zonder een volkomen ongefilterde kopie van menselijk zien te zijn.

Blauw op een deel van de hemel

De bewering gaat over de omgeving van de zon onder geschikte omstandigheden. Ze betekent niet dat de hele Marshemel elke avond egaal blauw wordt. Juist het plaatselijke karakter maakt de kleurverdeling interessant: hetzelfde stof kan overdag bijdragen aan het bekende warme uitzicht en bij een lage zon een ander accent zichtbaar maken. De planeet verandert daarvoor niet van identiteit. Alleen de lichtweg en de kijkrichting leveren een ander beeld op.

Nog een andere kant van wetenschap: Je kunt door een magnetrondeur kijken. Toch houdt het gaas microgolven tegen.